fbpx

Blog door Mark de Bruijne

Free At Last

Voor me staat een ogenschijnlijk opgewekte man. “Goedemorgen!”, we schudden elkaar de hand en ik begeleid hem naar de woonkamer van ons afscheidshuis. Een dag eerder belde hij me op om te vragen of we eens samen konden gaan zitten om de mogelijkheden rondom een afscheid door te spreken. Harry neemt plaats aan de ronde tafel en terwijl ik koffie voor hem zet valt er even een stilte. Ik besluit hem te vragen wat de reden van zijn bezoek is. Het antwoord laat niet lang op zich wachten: “Mijn vrouw komt aanstaande vrijdag te overlijden”.

Uitbehandeld
Ik moet even slikken en ga bij hem zitten. We spreken over zijn vrouw. Hoe ze keer op keer teleurstellende mededelingen van artsen heeft gekregen, met als laatste mededeling: “U bent uitbehandeld”. Ook spreken we over die ene morgen waarop ze bij het opstaan tegen haar gezin vertelde dat ze niet meer verder wilde.

Zelfregie
In korte tijd noemt Harry alles op wat er geregeld moet worden. Terwijl ik meeschrijf merk ik dat bijna alle keuzes al gemaakt zijn. En nu blijkt, Mieke heeft deze keuzes allemaal zelf gemaakt. Ze wil opgebaard worden in een witte kist en de crematie moet plaatsvinden in Rotterdam. Rouwkaarten hoeven we niet op te maken, want Mieke heeft haar eigen rouwkaart ontworpen. Zelfs de muziek is al uitgezocht. Daar is Mieke een hele nacht voor wakker gebleven, struinend over het internet, op zoek naar geschikte muziek voor haar eigen afscheidsdienst.

De laatste keer…
De dagen daarna denk ik regelmatig aan de familie. Hoe moeilijk moet het zijn om deze beslissing te nemen, en op vrijdagmorgen wakker te worden met de wetenschap dat vandaag de dag is dat er afscheid genomen moet worden. De laatste keer samen wakker worden… de laatste keer samen aan het ontbijt… de laatste kus… de laatste keer die drie belangrijke woorden…

Loslaten
Vrijdagavond rond de klok van zeven, ik denk aan Mieke en haar gezin. Dan gaat mijn telefoon. “Het is allemaal achter de rug..” hoor ik Harry zeggen aan de andere kant van de lijn. Hij hoeft me niet uit te leggen wat hij daar mee bedoelt. Een halfuur later komen we samen in de woning. “Daar ligt ze”. Hij wijst naar de woonkamer waar Mieke op bed ligt. Op haar zij, met haar handen onder haar hoofd, alsof ze slaapt. We spreken over het moment van afscheid nemen, hoe moeilijk het was om elkaar los te laten, maar ook over de opluchting. Haar lijden is voorbij.

Klaar voor de laatste reis
Ik kijk om me heen en neem de woning in me op. Ik kijk naar de bank en zie haar in mijn gedachten zitten. Er komen beelden bij me binnen uit ons eerdere gesprek. Hoe Mieke de laatste weken haar tijd besteedde aan het kijken van series op tv en hoe ze een aantal dagen terug de hele nacht op heeft gezeten om de muziek voor haar afscheid uit te zoeken. Ik zie de stoel staan waar Harry haar de laatste periode mee door het huis duwde. Ik zie de telefoon en denk aan hoe ze diezelfde morgen nog met een familielid belde en met een opgewekte toon vertelde: “Ik ben er klaar voor hoor!”

Niet zo koud…
Het zorgteam arriveert en we verzorgen Mieke liefdevol. Haar zoon stapt binnen met een belangrijke boodschap: “Oja, ze heeft gezegd dat haar pruik recht moet zitten, daar was ze heel stellig over!” Naast haar kleding overhandigt haar zoon een vest. “Dit moet ze ook aan. Dan had ze het niet zo koud, zei ze…”. In alles wat we doen rondom haar overlijden en haar afscheid voel ik haar. Ze heeft alles onder controle gehad, alles zelf besloten.

De oneerlijke strijd
In de dagen daarna komen we iedere dag samen om over haar te praten. Over haar drukke leven, maar ook over de teleurstellingen van haar ziekte. Hoe de ziekte haar leven overnam. Hoe de ziekte afbreuk deed aan haar uiterlijk, waar ze zo trots op was. Hoe ze zich geen vrouw meer voelde door alle lichamelijke veranderingen die haar ziekte met zich meebracht. Hoe ze niet meer zelf kon kiezen hoe haar dag er uit zag, omdat de ziekte alles voor haar besloot.

Worstelen met woorden
Samen bereiden we het afscheid voor en houden we de keuzes en wensen van Mieke in gedachten. In onze gesprekken komen er allerlei mooie, grappige, maar ook verdrietige herinneringen naar boven. Ik vraag aan Harry of ik iets mag schrijven en voordragen tijdens de dienst. Hij reageert instemmend en ik besluit deze herinneringen te gebruiken in mijn woorden als een doorkijk in haar leven, maar ik besluit ook te benoemen wat de ziekte met haar heeft gedaan. Ik worstel met mijn woorden. Want welke woorden kunnen recht doen aan wie zij was en aan haar kracht waarmee ze in deze laatste weken alles rondom haar eigen afscheid heeft voorbereid.

Ontroering
Op donderdag komen we samen in het crematorium. We worden overmand door een onverwachte bloemenzee. Het ene na het andere boeket wordt binnengedragen door de medewerkers van het crematorium. Harry staat voor de kist en ziet het gebeuren. Ik zie dat het hem raakt en ga even bij hem staan. Daar ligt ze, opgebaard in haar zelf uitgekozen kist, omringd door de mensen die zij graag bij haar afscheid wilde hebben, uitgenodigd met haar zelf ontworpen kaart, luisterend naar haar gekozen muziek. We halen herinneringen op. Tranen vloeien.

De ziekte overwonnen
De kracht waarmee zij de afgelopen weken haar eigen afscheid heeft voorbereid kan ik maar op één manier tijdens de afscheidsdienst uitdrukken. Ze heeft deze weken de leiding over haar leven teruggenomen van die ziekte die zoveel van haar heeft afgenomen. Nu is zij weer aan het woord. Zij heeft de keuzes gemaakt. Zij heeft haar moment gekozen. Haar leven was en is van haar. En nu, zoals ze het zelf uitdrukte, is ze eindelijk vrij: “Free at Last.”

WhatsApp WhatsApp ons